Goede grap

Shazia  Mirza is een Islamitische comedienne. Ze zegt:

“Ik ben als de dood om te sterven als maagd.  Niet omdat ik geobsedeerd ben door seks, maar omdat ik in het paradijs niet naar bed wil met één van die zelfmoordterroristen.”

Dat is een goede grap.

Maar waarom is het een goede grap ? Omdat het verrast over iets waar we niet aan hebben gedacht, maar wat eigenlijk voor de hand ligt. Als een zelfmoordterrorist 77 maagden krijgt is onze reflex richting “belachelijk” of zo, en niet “wie zijn die maagden en willen die dat eigenlijk wel”. Shazia laat het van een andere kant zien. Zaken van verschillende kanten kunnen bekijken is nogal essentieel eigenlijk. Een voorwaarde voor wijsheid. Emphatie met “alles”. Wijsheid en humor liggen dus dicht bij elkaar.

Advertenties

De pers

Ik was een weekje in Frankrijk op bezoek bij oude vrienden en daarna skiën in Val Thorens, Fransen spreken overigens de s wél uit, en heb in die periode geen nieuws tot mij genomen.  Terug van ápres ski en met de disco-versie van “een bossie rooie rozen”  nog nagalmend in het hoofd, had een van mijn appartementgenoten de TV aangezet en kregen we het nieuws uit Mexico voorgeschoteld; 16 studerende jongeren doodgeschoten.  Vorig jaar 2600 drugsdoden.  Dat zijn geen mensen die aan drugs overlijden, maar mensen die elkaar doodschieten om drugsgeld. Zulk nieuws maakt dan ineens weer veel meer indruk, omdat je na een week nieuwsonthouding minder afgestompt bent voor alle drama’s die er in de wereld plaatsvinden en omdat het contrast met de ski en ápres ski zo groot is.

Dus het is heel goed om eens afstand te nemen en een tijd geen nieuws tot je te nemen; het (her)opent je ontvankelijkheid voor indrukken.

Het zet mij ook aan het denken over welk nieuws wordt gepresenteerd (wat wordt gekozen door een redactie) en hoe dat wordt gepresenteerd. Op zichzelf  is 16 doden in verhouding tot 2600 per jaar eigenlijk geen groot nieuws; 9 meer dan op een normale dag. Het wordt gekozen omdat het schokkend is, en het is schokkend omdat het weerloze jongeren betreft die zelf geen directe bemoeienis met de drugshandel hebben en omdat het dus zo zinloos lijkt. Het wordt schokkkend gepresenteerd met wat bloederige kamers en een interview met een huilende opa. Geen woord over de logica achter deze enorme drugsmafia die miljarden dollars verdient en dus de gehele Mexicaanse staat corrumpeert.  Als ambtenaar of politicus moet je erg sterk in de schoenen staan als je wordt bedreigd met de dood en gepaaid met veel geld. Mexico is een onveilig en instabiel land door deze drugsmafia. Zonder enige context is dergelijk nieuws eigenlijk volstrekt zinloos voor de ontvanger. De ontvanger neemt het tot zich, kan er niets meer en wordt er niet vrolijk van, en keert terug naar de gang van alle dag. De redactie kiest het onderwerp en de wijze waarop het wordt gepresenteerd op basis van (de verwachting over) de kijkcijfers; kennelijk wil het publiek het zo ?

Mexico is instabiel omdat drugs in de VS illegaal zijn. De gehele keten is gecriminaliseerd en de VS besteden een kapitaal aan de “war on drugs”. Deze oorlog is niet te winnen. Consumenten willen deze middelen. Legaliseren, reguleren, en de consument goed voorlichten is een prima alternatief voor het huidige beleid, en past heel goed in een open samenleving met vrije brugers. Het is veel goedkoper dan het huidige repressieve beleid en het zou zelfs geld opleveren door de normale belastingen zoals BTW en accijns, en het zou een stabiliserende werking hebben op de overheden. De Taliban leeft ook van drugsgeld en legalisering zou het kleed onder de Taliban wegtrekken. Waarom is dit zo onbespreekbaar ? 

Er is altijd een logica, hoe “gestoord” de bron van de logica ook is, en het is altijd goed om deze te verkennen. Zoeken naar de “root cause” is altijd goed. Iemand die zijn dochter opsluit en er kinderen mee maakt is gestoord, maar er is toch een logica achter.

Repressie werkt eigenlijk nooit. In Val Thorens sprak ik een Franse skileraar die zei dat afgelopen week gezellig was met de Nederlanders en de Engelsen, maar komende week niet omdat het dan vakantie is in Scandinavië en de Scandinavische jongeren zich klemzuipen en vandaaltje gaan spelen. Scandinaviërs zijn redelijke en vrije mensen, maar niet op het gebied van alcohol, laat staan op het gebied van drugs. Ik zie de logica daar (nog) niet van. Dat is wel relevant want op Europese schaal is veel meer te doen dan als klein landje. Wereldwijd is eigenlijk beter natuurlijk.

In ds VS ligt dat wat anders. Daar kun je als politicus niet meedoen als je niet pretendeert religieus en kerkelijk te zijn, afgezien van in New York, Boston en San Fransisco. Amerikanen neigen naar “beginselen ethiek”; het is fout en dus mag het niet en dus moet het verboden zijn. Dat de gevolgen juist averechts uitwerken intereseert de Amerikaan dan niet. Principieel en niet pragmatisch. Bovendien is in de VS een grote gevestigde orde die belang heeft bij de huidige situatie; de politie en de inlichtingendiensten. Die komen voor een deel zonder werk te zitten zonder deze repressie. Legalisering in de VS lijkt mij utopisch en dus zullen de Mexicanen de komende decennia wel in de huidige malaise blijven zitten.

Op Europese schaal is wel iets te bereiken lijkt mij. Zie het maar als een stemadvies….. En neem geen media tot je die voornamelijk negatief zijn. Zou er plaats zijn voor een krant die principieel 50% positief nieuws brengt en ook de logica achter het nieuws wat beter over het voetlicht brengt ?

Consequent ?

De meeste mensen in mijn omgeving zijn redelijk intelligent en nemen nieuws tot zich, en weten dat wij de aarde zwaar belasten met broeikasgas en dat wij grote risico’s nemen met de toekomstig generaties. Zij weten ook dat wij dieren nogal middelmatig behandelen, om het maar eens voorzichtig uit te drukken. En dat vlees eten zo’n beetje het slechtste is wat je kunt doen. Het stoot extreem veel broeikasgas uit, de dieren leiden een miserabel leven, en het is ook niet erg gezond. Aan veel van wat wij doen kleven ecologische bezwaren, zoals het eten van aardbeien in de winter, onnodig rijden en vliegen, etc., etc. 

De afgelopen feestdagen “na Kopenhagen” zouden een uitgelezen moment voor reflectie kunnen zijn. Toch is dit geen populair gespreksonderwerp. Waarom maken veel intelligente mensen zich niet druk over de manier waarop wij leven ? Of lijken zij zich niet druk te maken ?

Eén van de redenen zou kunnen zijn dat mensen geen aanpassingen willen doen aan hun levensstijl; gewoon te veel moeite of te vervelend. Dus als je erg bewust wordt van dergelijke zaken, dat je daar dan consequenties uit moet trekken. We zijn nogal geprogrammeerd in automatismen, en deze aanpassen kost ook daadwerkelijk veel moeite en is niet leuk. Dus dan maar niet beginnen met denken en spreken.

Een tweede reden kan de sociale omgeving zijn. Mensen zijn kuddedieren en er zijn maar weinig voortrekkers. Dus pas als “de kudde” in beweging komt gaan mensen mee. En er zijn vele kudde’s en subkudde’s. Dus het “er bij horen” leidt tot desinteresse. Of het leidt tot angst dat de sociale acceptatie afneemt, dat je de kudde moet verlaten en moet toetreden tot een andere kudde; die der ecologisch bewusten. Een veel saaiere kudde !?! En wordt je daar wel geaccepteerd ?

Een derde mogelijke reden ligt wat dieper.  Het moreel doorlichten van de eigen levensstijl leidt tot een verontrustende ervaring, een morele Gestallt switch.  Opeens ben je niet meer de held van je eigen levensverhaal maar de schurk. En mogelijk dat mensen moeite hebben om met dat idee te leven. Het geweten sussen is dan een goede (tijdelijke) strategie.

Het probleem van broeikasgas is natuurlijk niet het beetje broeikasgas dat een individu uitstoot in zijn leven. Dat is verwaarloosbaar. Het probleem is dat er te veel mensen zijn die dat doen.  Het schuldgevoel komt voort uit een onderliggende waarde, dat mensen een gelijke positie hebben. Dus als er minder broeikasgas uitgestoten moet worden, dat iedereen zijn steentje moet bijdragen. Dat is weliswaar niet de realiteit van onze samenleving want de westerse wereld is verantwoordelijk voor 95% van het broeikasgasprobleem. We doen het wel, maar we zeggen niet “ik heb meer recht om broeikasgas uit te stoten dan een Afrikaan”. Op deze waarde is de slavernij afgeschaft. Niemand zegt dus ‘ach dat kleine beetje broeikasgas wat ik uitstoot is niet zo belangrijk’ of ‘ik heb het recht om meer uit te stoten dan een ander’. Omdat het niet houdbaar is.

Wij zijn allen consument en burger, zeg maar consuburger, en leven in een zeer welvarend democratisch land waar niemand sterft van de honger. We zijn dan ook in een de luxe positie om wat te doen. Doen in gedrag als consument, en doen als burger in democratische besluitvorming die beslist over “het systeem” waarin wij in leven. 

Het systeem bepaalt in hoge mate de uitstoot. Als je met de trein reist, dan stoot je geen broeikasgas uit.  Althans niet direct.  Wel indirect omdat de elektriciteit wordt opgewekt door kolencentrales, maar daar kun je als treinreiziger niets aan doen. Op termijn wel als burger, door op een partij te stemmen die wil investeren in groene stroomopwekking. En als je je tank vol gooit en veel accijns betaalt, dan bepaal je niet wat er met die accijns gedaan wordt.

Als de overheid LED lampen verplicht stelt, wetten uitvaardigt over de ruimte die een kip minimaal beschikbaar moet hebben, en goede ecotaxen invoert die slechte producten duurder maakt, dan gaat het gedrag vanzelf schuiven. Dat vereist een bewustzijn bij de burgers waar de politiek haar gedrag op afstemt. 

Hitler was vegetariër en de nazi’s hadden zeer goede wetten ter bescherming van dieren, maar Hitler was geen goed mens. Socrates, Plato, Newton, Darwin, Rousseau, Descartes, Einstein en Ghandi waren vegetariër. Dus denken leidt misschien uiteindelijk inderdaad wel tot aanpassing van gedrag. 

Beter een bewuste burger die er niet naar leeft, dan iemand die er niet over wil denken. Zondigen mag en het leven moet wel leuk zijn … Hypocriet is beter dan ontkennen en wegkijken.

India heeft ruim 300 miljoen vegetariërs. Nederland telt 750.000 vegetariërs en daar zijn hele leuke bij. Als Flexitariër (part time vegetariër) zijn cool wordt of juist hot, dan helpt dat ook natuurlijk. Dus graag waardering voor de ecohelden, ook als je het zelf niet bent.

2010

Een nieuwjaarswens ! Wat hoop ik voor 2010 ? Voor “alle mensen” ? Ik hoop op meer balans in het denken. 

Het denken bepaalt de sfeer en de toekomst. Ik las eens een leuke anekdote van een zen meester, die sprak met iemand met hoogtevrees. Deze persoon deed bijzonder veel moeite om het fenomeen hoogtevrees uit te leggen. Tot de zen meester het begreep en zei: “Aahhh, it”s your mind !  But you can change it !” En zo is het. Je kunt kiezen hoe te denken en te leven. Ik sprak laatst iemand die vijf jaar gescheiden is, en nog steeds boos. Die niet haar eigen rol daarin onderzoekt. Dat hoeft nog niet eens. Maar uiteindelijk is het een keuze om boos te leven of om niet boos te leven. Bewust leven leidt eigenlijk per definitie tot positief en tolerant leven.

Ik was verrast door onze koningin. Die in haar kerststoespraak nogal kritisch was over de jeugd van tegenwoordig, en over de omgang met sms, twitter, hyves, internet en games.  Die meent dat deze media mensen van elkaar vervreemden en dat mensen daardoor niet echt in contact staan. 

Bijna niets is volmaakt goed.  Games kunnen verslavend zijn, en de hele dag achter een computer is niet gezond.  Veel games zijn echter heel goed om te doen.  Ze zijn goed voor de ontwikkeling van oog-hand coördinatie en ze zijn goed voor de hersenontwikkeling.  Deze media zijn vaak verbindend; mensen spelen samen en onderhouden contacten.  

De jeugd van tegenwoordig is van alle tijden.  In de senaat in het oude Rome werd ook hevig gediscussieerd over de (verdorven) jeugd van tegenwoordig. Waarom begrijpt onze koningin niet dat zij ver af staat van deze ontwikkelingen, en dat ze deze dus ook niet kan doorgronden en op waarde schatten ?

Waarschijnlijk doet deze jeugd weer iets beter dan de vorige jeugd.  Dat is bijna zeker voor mensen die geloven in vooruitgang zoals ik. Waarom vindt de koningin het nodig om de mogelijke keerzijde ongebalanceerd te benadrukken ?  Ik weet het antwoord niet.  Ik weet wel dat het een trend lijkt.  Lees de krant en je ziet dat 85% van de berichten negatief zijn. 

Een zekere mate van ontevredenheid is nodig om vooruitgang te boeken; noem het maar “creative dissatisfaction”.  Problemen onder het tapijt vegen is dom want die worden dan alleen maar groter.  “I prefer to have the fish on the table, so I can see where the smell comes from”.  Deze houding is een noodzakelijke voorwaarde voor vooruitgang.

Voor 2010 hoop ik toch op positivisme.  Als iedereen nu eens zou beginnen met de positieve aspecten van “iets” te onderzoeken, en pas daarna de keerzijde, dan zou de wereld vast beter worden. 

Ik weet niet meer welke van de verlichtingsdenker het heeft gezegd, maar ik denk Hegel.  In deze wereld is maar één ding volmaakt goed, en dat is de goede wil. 

Dus voor 2010 wens ik iedereen een goede wil, en eerst kijken naar de positieve kanten van alles wat zich voor doet.

Nou en ?

27/12/2009 1 reactie

Over duurzaamheid wordt nu veel geschreven.  En dan gaat het bijvoorbeeld over een warme truiendag.  Het beeld is simpel; we zetten allemaal de thermostaat een graadje lager en dan verbruiken we minder energie en stoten dus minder broeikasgas uit.  Een ander simpel beeld is de macht van de consument.  Als die iets wil dan komt het goed.  Maar ingeval van broeikasgas is dat niet zo belangrijk denk ik.  Want hoeveel mensen willen er nu in de kou gaan zitten of minder vlees eten ?  Een beetje bewustzijn kan geen kwaad, en dus niet je huis op 21 graden als je er niet bent want daar heeft niemand wat aan.  Ik heb best respect voor mensen die een warme trui aan doen of die korter douchen, maar ik zal dat niet doen.  Ik eet wel een beetje minder vlees.  En ik gebruik mijn droger niet meer en dat bespaart, maar dat doet geen afbreuk aan mijn comfort; het is een heel kleine moeite om de was op een rekje te gooien. En het scheelt twee keer bukken om het in- en uit de droger te halen (mijn droger staat op de grond).  

Allemaal prima en door bewustzijn van de consument kun je best een paar procentjes besparen.  Maar er moeten politieke keuzes gemaakt worden die het probleem niet bij de consument leggen. Daarmee kom je echt nooit in de buurt van CO2 neutraal. Ooit heeft de politiek fosfaathoudende wasmiddlen verboden ondanks een enorme tegen-lobby van de wasmiddelenfabrikanten.  Dan blijkt dat het helemaal niet moeilijk is om prima wasmiddelen te maken zonder fosfaat.  Eenmaal ingevoerd hoor je er niemand meer over. 

Voor energie geldt in hoge mate hetzelfde. Het verschil met wasmiddelen is waarschijnlijk dat het fosfaatprobleem direct en begrijpbaar is “fosfaat is slecht voor ons milieu, dus stoppen”, terwijl de energiediscussie wat complexer is.  Waarom niet zeggen “we gaan geen CO2 meer uitstoten” net als met fosfaat ? 

Dan komen er een aantal argumenten die de discussie bijzonder verwarren.

 De eerste discussie is die over geld; “dat is veel duurder”.  Windenergie en zonneenergie zijn  veel duurder dan fossiele brandstoffen.  Dat komt omdat CO2 uitstoten vooralsnog gratis is.  Als we de kosten van dijkverhogingen en alle andere maatregelen die de CO2 uitstoot veroorzaken mee zouden tellen, dan zou het plaatje wel eens anders kunnen zijn.  Maar omdat die kosten niet meegeteld worden lijken fossiele brandstoffen veel goekoper.  

De dan is het duurder; nou en ? 

Nieuwe technologie creëert veel werkgelegenheid, en van economisch en technologisch voorop is Nederland nog nooit slechter geworden.  Maar hoeveel duurder is het dan ? 

Het produceren van een kWh windenergie (feed in) kost 7 cent, en een kWh van een kolencentrale kost 4 cent.  Althans dat hoorde ik op de radio.  Als dat zo is dan lijkt het bijna dubbel zo duur.  Dan zou de stroomprijs die een consument betaalt van 25 cent naar 28 cent gaan.  Een verhoging van amper 10%.  Is dat een ramp ? 

Een ton CO2 opslaan onder Barendrecht kost €75, en dat wordt gesubsidieerd …  Dat zit niet in die 4 cent.  Opslaan wordt ongetwijfeld goedkoper als de technologie verder wordt ontwikkeld, en we moeten CO2 opslaan.  

Verwarring is de grootste vijand van voortgang.  Het moet toch mogelijk zijn om een eenvoudig plaatje te maken van de beste energietoekomst, wat ook voor eenvoudige mensen als politici en geïnteresseerde burgers te begrijpen is ?  Wie kan mij daar naar verwijzen ?

Denken 3.0

De innovatie van het denken.  Dat is wat de wereld voortdrijft in “de goede richting”.  Inzichten die mensen opdoen, die zijn gebaseerd op wetenschappelijke waarnemingen en op redelijke rede. 

De verlichting heeft ons veel goeds gebracht.  Vrijheid, democratie, ‘gelijke’ kansen en welvaart.  Vrijheid van denken en meningsuiting zijn waarschijnlijk wel het fundament. 

In 1970 heeft de club van Rome haar rapport gepubliceerd “grenzen aan de groei”.  Het heeft decennia geduurd voordat de conclusies werden geaccpeteerd en dan duurt het nog decennia voordat adquate actie wordt ondernomen. In Kopenhagen is dat nog niet gelukt.  Maar inmiddels is de mens wel doorgedrongen dat er iets moet gebeuren.  In democratische landen gaat dat ook gebeuren, al ijlt “de politiek” wel erg na.  En nog steeds zijn het vaak lapmiddelen.

De technologie stelt ons in staat om nieuwe inzichten steeds sneller over de wereld te verspreiden.  Maar wat zijn eigenlijk de grote nieuwe inzichten in deze tijd ?  Wat is  “Denken 3.0” ?

Volgens Schopenhauer

Passeren waarheden drie fases:
1. Eerst wordt het ridicuul gevonden
2. Dan ontkend en geweldadig tegengewerkt
3. Dan aangenomen als evident.
Galileo Gallileï werd veroordeeld tot levenslang huisarrest toen hij publiceerde dat de aarde om de zon draait in plaast van andersom.