Archief

Posts Tagged ‘god’

De paters en de fraters

Toch maar iets over de Rooms Katholieke Kerk.  Dat was ik niet van plan want ik wil niet teveel over de actualiteit schrijven en er wordt al bijzonder veel over geschreven, maar een aantal aspecten houdt mij bezig.

In gesprekken met oudere mensen komt naar voren dat misbruik heel “gewoon” was in die tijd, en dat het ook logisch was.  De maatschappij was weinig vrij en mensen (m.n. mannen) die een “afwijking” hadden, zoals homosexualiteit of pedofiele neigingen, hadden een probleem wat niet bespreekbaar was en waar ouders geen raad mee wisten.   Veel taboes en veel conformisme, en weinig liefde tussen ouders en kinderen.  Hoe ga je daar mee om ?  Eén oplossing was om dergelijke kinderen op een internaat te zetten en veel te bidden, waarmee ik niet wil zeggen dat grote aantallen internaatkinderen een dergelijke achtergrond hadden.  In een volgende fase na de pubertijd komt de volgende levenskeuze.  Als je geen enkele interesse hebt in een liefdesrelatie met iemand van de andere sexe, veel moeite hebt met je eigen gevoelens en de opinie van anderen daarover, in een tijd dat de woorden “happy single” en “homohuwelijk” nog lang niet zijn uitgevonden, dan is een keuze om dan maar priester te worden niet vreemd.  Dat kwam regelmatig voor en is een voedingsbodem voor misstanden, zeker in combinatie met de machtspositie van geestelijken en van de kerk .  Wat mij wel bevreemd is dat de kerk destijds zo institutioneel alles in de doofpot (met de mantel der liefde) heeft gestopt, wat kennelijk wordt gedreven door een gevoel van “onze zaak” en van boven de wet staan.  Maar als je leest dat een hoge geestelijke in Polen speciaal een tunnel heeft laten graven om gemakkelijker en ongezien in bij de jongetjes te kunnen komen, dan is het toch wel intitutioneel.

In de geest van die tijd, waaruit de huidige leiding van de kerk stamt, wordt nu gesloten en gespannen gereageerd.  Eigenlijk de normale menselijke reacties van ontkennen en daarna de rijen sluiten door de kritikasters het etiket “vijand” op te plakken en een hetze te suggereren.  Hoe anders gaat het met de Amerikaanse TV dominees ?  Die zijn veel beter getraind in PR, en weten dat het ontkennen van feiten het probleem alleen maar groter en langer maakt.  Die gaan dan heel erg hard huilen op TV en vragen om vergeving van onze lieve heer, en die krijgen ze dan.  De paus zegt er bij de paasboodschap gewoon helemaal niets over.  Zouden de 1 miljard katholieken daar niet op zitten te wachten ?  Of heeft de paus daar geen interesse in ?  De paus twittert niet en wat hem bereikt is niet zo gemakkelijk te doorgronden.  Geen idee of hij de krant leest.

Wie wil er nog bij horen ?  Eén mogelijk en veelvoorkomende reactie van gelovigen is om te zeggen “ach het gaat om het geloof en niet om de kerk”.  En “het is maar het grondpersoneel”.  40% van Nederland gelooft in “iets” maar hoort nergens bij.  De kerk loopt leeg en dat proces gaat gestadig verder.  De katholieke kerk wordt de laatste jaren weer orthodoxer.  Pastoor Lemmens uit Oss mag nu alle liedjes keuren die in de kerk gezongen mogen worden, en dat is een centralistische en hardvochtige aanpak.  Dat past niet in deze tijd van Facebook en Twitter, waarin “the crowd” bepaalt hoe het gaat.  De liedjes van Oosterhuis gaan er uit.  En daarmee weer een hele bups gelovigen.  De katholieke kerk wordt in West-Europa net zoiets als het orthodoxe Jodendom, een klein en fanatiek groepje, en dat proces zal in Latijns Amerika ook beginnen.  Ik vind dat prima.  Maar vindt de paus dat niet erg ?

Advertenties

Waar komt god vandaan ?

16/12/2009 2 reacties

Deze vraag is natuurlijk een vraag voor ongelovigen.  Misschien ook wel voor gelovigen maar daar kan ik mij moeilijk in inleven. 

De mens stamt af van de chimpansee.  In de fysieke ontwikkeling is een ontwikkeling van de hersenen opgetreden die de ontwikkeling van taal en ander vormen van denkvermogen heeft gegeven.  Onze inzichten worden gedreven door onze waarnemingen.  Eerst denken we dat de wereld plat is en de hemel een soort dak erboven waar de zon in beweegt.  Zo zag Aristoteles het nog, in de prille fase van wetenschap.  Aristoteles heeft bijvoorbeeld ook de lucht waargenomen.  De omslag tussen niet bewust van iets en bewust van lucht.  Door proefjes met rook.  Waarnemingen ontwikkelen het denken en dan komen er nieuwe inzichten.  De wetenschap schrijdt voort en geeft nieuwe verklaringen, maar ook weer nieuwe waarnemingen.  De wereld blijkt rond en draait om de zon.  Darwin dacht dat de mens van de aap afstamt.  150 jaar later blijkt ons genetisch materiaal praktisch gelijk aan dat van de chimpansee.   Hij had dus zeerhoogstwaarschijnlijk gelijk.

De mens zoekt dus al heel lang naar “verklaringen” voor waarnemingen.  Dan is het begrijpelijk dat een fantasiewereld ontstaat van goden die zich bewegen door het dak van de wereld en ook mogelijk daaronder.  Deze wezens worden dan verantwoordelijk voor waarnemingen waar geen andere logische verklaring voor is.  Dus de bliksem wordt verklaard door Wodan te bedenken, die boos is en met zijn hamer loopt te smijten.  De menselijke fantasie is ruim toereikend.  De oude beschavingen hadden allemaal een godenwereld. 

Dat is op een gegeven moment veranderd, ergens zo’n 3000 jaar geleden.  Iemand heeft bedacht dat de godenwereld te complex is en niet werkt, en dat er maar één god is die alles bestiert.  Dat principe heeft zich verspreid van jodendom, naar christendom, naar islam.  Hindoes zijn polytheïstisch maar het Boeddhisme is ook een vorm van monotheïsme ook al is Boeddha geen god.  Een dergelijk inzicht kan niet gebaseerd zijn op een waarneming of fantasieverklaring van een waarneming.  De bliksem en allerlei andere verschijnselen waren er nog, en waren nog niet wetenschappelijk verklaard.  Dus hoe gaat dat ? 

Mogelijk hebben anderen hier al lang over nagedacht en ik ben benieuwd om daar wat van te ontdekken.  Dus verwijzingen zijn welkom. 

Mogelijk zit het in de menselijke beschaving en interactie.  De verlichting, zo’n 200 jaar geleden, heeft nieuwe inzichten gegeven over de mens die waren gebaseerd op de menselijke beschaving zelf.  Bijvoorbeeld de despoten in Europa en de misstanden leiden tot oordelen over deze despoten, en tot oordelen over de  inrichting van de staat.  Het inzicht dat mensen gelijk zijn leidt onontkoombaar tot het inzicht dat democratie de enige staatsvorm is met legitimiteit.  En onontkoombaar tot het inzicht van scheiding tussen kerk en staat.  En uiteindelijk tot bestorming van de Bastille. 

Dus het is voorstelbaar dat god is uitgevonden door een macht die god en het boek nodig had, voor het vestigen van een ethiek die een nieuwe staatsvorm mogelijk maakt.  In een tijd dat er nog geen politie en geen rechterlijke macht was.  Dat de strijdt in de godenwereld een chaos geeft die niet beheersbaar is, waar iedereen een willekeurige legitimiteit tot handelen uit kan ontlenen.  De tien geboden, de Torah kent er kennelijk 613, zijn dan een eerste leidraad van menselijke ethiek die een samenleving mogelijk maakt breder dan familie of stamverbanden.  Dan is het boek dus een eerste vorm van staatsinrichting en een soort ethiek 2.0.  Houvast to handelen van de mens die daar sterke behoefte aan heeft.   En god is dan de onzichtbare rechterlijke macht die oordelen velt, en mensen legitimitiet geeft tot handelen zoals straffen. 

De wereld bestaat louter uit natuurverschijnselen en uit mensen die dingen doen. Om iets te doen moeten we eerst iets denken.  Dus onze beschaving wordt voortgedreven door (wetenschappelijke) waarnemingen en op inzichten die daaruit voort komen.  Op ethiek en op kennis. 

Zit God dan in de weg en is hij gewoon over zijn houdbaarheidsdatum ?  Had hij een positieve invloed in het eerste millennium, en een minder positieve in de middeleeuwen, en op zijn retour sinds de verlichting ?  In Europa lijkt dat wel zo, maar elders nog niet.  Ook niet in de V.S.; merkwaardig eigenlijk.